ความเป็นมาของประเพณีลอยกระทง

ประเพณีลอยกระทง เป็นพิธีกรรมดั้งเดิมที่สืบทอดกันมาเนิ่นนานในดินแดนสุวรรณภูมิ เพื่อขอขมาต่อธรรมชาติ สำหรับประเทศไทยเมื่อสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดให้ฟื้นฟูประเพณีลอยประทีปในวันเพ็ญเดือน 12 เป็นพิธีกรรมของประเทศสยามสืบต่อกันมา ดังปรากฏในพระราชนิพนธ์เรื่อง “ตำราท้าวศรีจุฬาลักษณ์” หรือ “นางนพมาศ”

“ตำราท้าวศรีจุฬาลักษณ์” หรือ “นางนพมาศ”

ในพระราชนิพนธ์ของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้กล่าวถึงนางนพมาศว่าเป็นพระสนมเอกของพระร่วง คิดประดิษฐ์กระทงใบตองรูปดอกบัวกมุท ดอกบัวพิเศษที่บานในเวลากลางคืนเพียงปีละครั้ง แต่งด้วยประทีป ลอยถวายสักการะรอยพระพุทธบาทริมฝั่งน้ำนัมมทานที รอยพระพุทธบาทที่เกิดขึ้นครั้งแรก เมื่อพระร่วงเจ้าได้ทอดพระเนตรและทรงรู้ถึงความหมาย จึงมีพระราชดำรัสให้กษัตริย์ในประเทศสยาม กำหนดนักขัตฤกษ์วันเพ็ญเดือน 12 ลอยโคมรูปดอกบัว เพื่อสักการบูชาพระพุทธบาท สืบไปตราบเท่ากัลปาวสาน